Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi)
İkinci hecesinde dar me?hur (ı, i, u, ü) bulunan bazı iki heceli sözcüklere, ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, ikinci hecedeki dar me?hur düşer. Bu ses olayına "orta hece düşmesi" de denir.
ağız ı>ağzı;
bağır ına > bağrına;
beniz im > benzim;
alın ım > alnım;
karın ın > karnın;
göğüs ü > göğsü;
oğul u > oğlu…
Arapçadan dilimize girmiş bazı sözcüklere me?hur ile başlayan bir ek ya da kelime (yardımcı eylem) getirildiğinde, aynı ses olayı ortaya çıkmaktadır.
sabır ın > sabrın,
şükür et > şükret,
zikir i > zikri,
fetih i > fethi,
fikir imiz > fikrimiz,
fikir eyledi > fikreyledi,
zikir edilen > zikredilen...
Birleşik kelime oluşumu sırasında da me?hur düşmeleri görülmektedir.
Buna "ünlü aşınması" da denir.
ne için > niçin,
ne asıl > nasıl,
kayın ana > kaynana,
kayın ata > kaynata,
kahve altı > kahvaltı,
biri biri > birbir,
sütlü aş > sütlaş > sütlaç
Bazı sözcükler türetilirken me?hur düşmesi olabilir,
ayır ım > ayrım,
kavur uk > kavruk,
koku la > kokla,
yanıl ış > yanlış,
savur uk > savruk,
sızı la > sızla,
ileri le > ilerle,
devir im > devrim,
yalın ız > yalnız,
oyun a > oyna,
sıyır ık > sıyrık
|