Tacizi çocuk anlatmıyor davranışlarıyla belli ediyor!

Çocukların yaşadıkları istismarı anlatmakta ve anlat?m etmekte zorlandıklarını belirten uzmanlar, davranışlarındaki değişikliğe dikkat edilmesi konusunda aileleri uyarıyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİstanbul Beyin Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Duygu Barlas, cinsel istismara uğrayan çocuğun fiziksel ve psikolojik bütünlüğüne karşı tehdit aldığını belirterek bu tehdidin çocukta azımsanmayacak bir travmaya sebep olduğunu söyledi.

Davranışlarındaki değişikliğe dikkat!

Cinsel istismarın tespit edilmesinden sonraki süreçte ilk yapılacak şeyin çocuğun fiziksel güvenliğini tekrar sağlamak ve onu koruma altına almak olduğunu anlat?m eden Uzman Klinik Psikolog Barlas, taciz ya da cinsel istismara uğramış çocuğun hem fiziksel hem de psikolojik tepkiler verdiğini belirterek tepkileri şöyle sıraladı:

“Uyku bozuklukları, ebeveynlere karşı gelme, ani ve sonunu düşünmeden davranma, iştah problemleri sık görülen sorunlardır. Bu problemlere ek olarak bilhassa cinsel istismarın anlaşılmasında belirgin ipuçları vardır.

Çocuğun cinsellikle ilgili konulara yaşından daha çok alaka göstermesi, yaşı ile uyumlu olmayan cinsel davranışlarda bulunması ve konuşması bu belirtilerin başında gelmektedir. Ayrıca çok sık genital bölgeye dokunma, hususi bölgelerini gösterme ihtiyacı, annesini ve babasını veya bir başkasını aşırı bir şekilde öpmesi, onlara fazlaca dokunma isteği göstermesi de bu ipuçları arasında sayılabilir.

Çocuğun gece-gündüz alt ıslatmaya başlaması, okul-akran konusunda çatışmalar yaşaması, gece sık kâbus görmesi, bedenini pis veya ziyan görmüş olarak nitelendirmesi misal olarak verilebilir. Ayrıca cinsel istismara uğramış çocukların sıklıkla çizdikleri resimlerde, oynadıkları oyunlarda veya hayallerinde yaşamış oldukları duruma ilişkin ipuçları bulunmaktadır.”

Her çocukta farklı tepkiler ortaya çıkar

Tüm bu belirtilen durumların olmasının yüzde 100 çocuğun istismara uğradığı anlamına gelmediğine dikkat çeken Uzman Klinik Psikolog Barlas, “Belirtiler çocuktan çocuğa farklılık gösterebilir. Bir çocuk içe kapanıp, ağlama, bedeni ile ilgili şikâyet etme davranışlarını gösterirken, bir diğer çocuk önceden olmadığı kadar öfkeli, saldırgan hale gelebilir. Erkek ya da kız belirtileri diye ayırmak yerine çocuğun olağan hal ve davranışlarında değişiklik olması en aka belirleyicidir. Bu noktada mühim olan annelerin ve babaların çocuğun olağan halinin dışında davranış göstermiş olup olmadığını gözlemlemeleridir” diye konuştu.

Çocuk koruma altına alınmalıdır

“Cinsel istismara uğramış çocuk fiziksel ve psikolojik bütünlüğüne karşı tehdit almış demektir” diyen Uzman Klinik Psikolog Duygu Barlas, şu uyarılarda bulundu: “Bu tehdit çocukta azımsanmayacak bir travmaya yol açabilir. Cinsel istismarın tespit edilmesinden sonraki süreçte çocuğun fiziksel güvenliliğini tekrar sağlamak ve onu koruma altına aldıktan sonra çocuk yargılanmadan dinlenmelidir. Eğer çocuk bunu bir öğretmenine açıklamış ise, öğretmen bunu lüzumlu yerlere ve aileye bildirmelidir. Eğer çocuk ailesine bu durumu açıklamış ise tekrar aile lüzumlu yerlere bu durumu bildirmek ile yükümlüdür. Çünkü cinsel istismar bir suçtur ve mutlaka lüzumlu yerlere bildirilmesi gerekmektedir.”

Çocuk yargıdan ?rak bir şekilde dinlenmeli!

Çocuğun çevresindeki kişilerin travmayı atlatabilmesinde çocuğa en çok desteği verecek kişiler olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Barlas, “Bu yüzden bu kişilerin son radde yargıdan ?rak bir şekilde çocuğu dinlemeleri, ona tekrardan korunaklı ve güvenli alanı sağlamaları gerekmektedir. Çocuğa asla “günah, ayıp, saklamamız gerek” şeklinde cümleler kurulmamalı, çocuğa her vakit destek olunacağı aktarılmalıdır. Ancak bu korumanın aşırı düzeyde olmamasına dikkat edilmelidir. Çocuk sosyal çevresinden ve okulundan uzaklaştırılmamalıdır. Bu itimat ve korunma çocuğu dış dünyadan soyutlamadan sağlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

O kişiyle ilişkisi kesilmelidir

Çocuğun istismara uğradığı kişi ile ilişkisinin mutlak suretle kesilmesi gerektiğini vurgulayan Barlas, şu tavsiyelerde bulundu: “O kişinin artık kendisine ziyan veremeyeceği çocuğa bildirilmelidir. Çünkü istismara uğrayan bir çocuğun en aka eksiği kendisini güvende hissetmemesidir. Çocuğun bir süre uyku, iştah, duygularını düzenleme konusunda sıkıntı yaşayabileceğini aileler bilmeli, çocuğun eski düzenine art dönmesini derhal beklememelidirler. Çocuğa anlayış ile yaklaşılmalı, eski düzenine hızlı bir şekilde dönmesi için baskı yapılmamalıdır. Cinsel istismara bağlı olarak ailelerde de vakit vakit hiddet ve suçluluk duyguları görülebilir. 'Engelleyemedik, bizim suçumuz, koruyamadık' tarzında düşünceler sıklıkla görülebilir. Bu tip düşünceler, hiddet ve suçluluğu artırabilir, bu vaziyet çocuğa da yansıyabilir. Bu noktada ebeveynlerin olas? oldukça duygularını düzenlemeleri, kendilerini suçlamamaları gerekmektedir. Ancak çoğu kez bu durumları aileler ve çocuklar tek başlarına atlatamazlar, destek almaları gerekebilir.”

Profesyonel yardım alınmalı

Travma tedavisinin hususi bir tedavi olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Duygu Barlas son olarak şunları söyledi: “Bu noktada çocuk için profesyonel yardım alınması lüzumlu olabilir. Cinsel istismarlar ve buna bağlı olarak oluşmuş olan travmalar tedavi edilmez ise yetişkinlikte izleri görülebilir. Cinsel kimlik gelişiminde bozulmalar, kronik depresyon, kişilik bozuklukları, yeterince sağlıklı olmayan ilişkiler, karşı tür ile ilişkili sorunlar ortaya çıkabilir. Sadece yetişkinlikte değil, çocuğun var hayatı içerisinde de aksamalara sebebiyet verebilir. Dikkat işlevlerinde bozulma, aralıklı hiddet patlamaları, a??rba?l? düzeyde unutkanlıklar, okuldan ve arkadaşlardan uzaklaşma, aile ile iletişimin azalması gözlemlenebilir. Travma çözümlenmediğinde ve tedavi edilmediğinde bu tip durumlar kaçınılmazdır.”