Ortopedik Özrün Tedavisinde Egzersiz Uygulamaları

Egzersizler, tedavi amacıyla kullanılacağı vakit akla günlük hayatta kullandığımız hareketlerin biraz dışında, probleme yönelik hususi tasarlanmış hareketler gelmelidir. Ortopedik özre yol açan problemin tedavisine yönelik egzersizler; kas, kemik, mafsal durumuna, kayıp olan ve var olan fonksiyonel kapasiteye göre hususi olarak tasarlanmalı, kısa ve uzun vadedeki hedefler belirlenerek hastaya öğretilmeli ve sonuçları değerlendirilmelidir. Gerektiğinde egzersizler değişikliklere ve durumlara göre yeniden planlanmalıdır.

Özel olarak planlanmış egzersizlere ulaşmak için mutlaka doktora ve ----oterapiste başvurulmalıdır. Her fert için uygulanacak egzersiz farklıdır.

A- Ortopedik Probleme Yönelik Olarak Kullanılan Egzersizlerin Amaçları;

§ Var olan bir fonksiyonel yetersizliğin kalıcı bir özre dönüşmemesi amacıyla önleyici olarak, oluşmuş ancak henüz esnek bir yapıda olduğu için giderilebilir olan, bir şekil bozukluğunun kalıcı bir hale gelmesini önlemek için,

§ Ortopedik ameliyatlarla düzeltilmesi planlanan bir probleme bağlı olarak oluşan kas güç dengesizliğini gidererek dokuların ameliyata hazırlanması ve ameliyat sonrası toparlanmanın kolaylaştırılması için,

§ Ortopedik özre rağmen var olan fonksiyonel kullanım kapasitesinin arttırılması için, var olan ortopedik özür nedeniyle gelişebilecek ikincil ortopedik sorunların oluşmasını engellemek için,

§ Kişilerin günlük yaşamda çevrelerine olan bağımlılıklarının azaltılması yada ortadan kaldırılması için egzersizlerden yararlanabilmekteyiz.

B- Tedavi Amacı İle Kullanılan Egzersiz Yöntemleri

1- Normal Mafsal Hareketleri: Eklemlerimizde normalde var olan, ancak bazı problemlerle kısıtlılıklar gelişebilen hareketleri, belirli aralıklarla düzenli olarak tekrarlayarak bu eklemlerin devinim sınırlarını korumaya yönelik olarak yapılan egzersizlerdir. Kimi bir kol kırığı sonrasında kolun uzun süre alçıda durması ve ardından korku nedeniyle hareketsiz tutulması dirsek ekleminin hareketinin kısıtlanmasına yol açar. Burada sözü edilen devinim abartılı, zorlayıcı, dirençli bir devinim değildir ancak hangi ekleme ait hareketler yapılıyorsa o eklemin devinim yönü iyi bilinmelidir ve devinim olabildiğince sınırlı yapılmalıdır.

2- Kuvvetlendirme Hareketleri: Hareketi sağlayan ve istemli olarak kasılabilen kasların kuvvetlenebilme ve zayıflayabilme özelliği vardır. Çeşitli hastalık ve problemlerde kaslar kimi kullanılmamaya, kimi içerisindeki bir maddenin eksikliğine kimi de beyinden gelen komutların anormalliğine bağlı olarak eklemleri yeterince destekleyecek ve hareketi sağlayacak kadar güçlü bulunmaz. Böyle durumlarda, zayıflamış olan kasların kuvvetlendirilmesi fonksiyonun ortaya çıkarılmasına yardım edeceği gibi kimi gövdenin yada başın dik tutulmasına, anormal kasılmaların yada kuvvetsizliklerin ortaya çıkaracağı zararlı etkilerin önlenmesine yardım eder. Kuvvetlendirici hareketler, daha çok mafsal hareketinin bir ağırlık yada dirence karşı yapılmasıyla oluşturulur.

3- Germe Hareketleri: Hareketi sağlayan kasların yeterli bir şekilde çalışabilmesi için normal boylarında olmaları gerekir. Bazı ortopedik problemlerde eklemdeki şekil bozuklukları nedeniyle yada kastan kaynaklanan bir nedenle kasın kasılabilme özelliğini yitirdiği durumlarda kasın kat ettiği ara kısalır. Bu pozisyonda uzun süre kalınması ile kas zamanla normal boyuna dönebilme özelliğini yitirir. Kasın gerilmesi bu gibi durumlarda, bilhassa de kas normal boyuna dönebilme özelliğini yitirmeden evvel çok önemlidir. Germe hareketlerinin doğru uygulanmasının yanı sıra kişinin ağrı toleransına ve gerilen kasın yapısına göre süre ve şiddetinin doğru olarak ayarlanması da son radde önemlidir

Ortopedik özrün önlenmesi, tedavi edilmesi yada var potansiyelin korunması konusunda egzersizler her vakit el üstünde tutulması gereken yaklaşımlardan olmalıdır.

(Başbakanlık Özürlüler İdaresi)

ALINTI...........